Schrijven voorhet scherm

Webredactie is meestal geen functie maar een taak die erbij komt. Iemand vult de website omdat er nu eenmaal iemand moet, zonder opleiding en zonder kader.

De ontwerper als constructeur

Het Russische constructivisme ontstond rond 1920, direct na de revolutie. Aleksandr Rodtsjenko, El Lissitzky, Varvara Stepanova en Ljoebov Popova verwierpen het idee van kunst als contemplatie. Zij noemden zichzelf geen kunstenaar maar constructeur: iemand die materiaal ordent met een doel. Kunst moest de deur uit, de fabriek en de straat op.

Dat leverde een herkenbare vormtaal op. De diagonaal in plaats van de rustige horizontaal, want een schuine lijn dwingt het oog te bewegen. Rood en zwart op ongebleekt papier, deels uit overtuiging en deels omdat drukwerk goedkoop moest zijn. Fotomontage in plaats van illustratie. Vette schreefloze letters, vaak in blokken die zelf de compositie dragen.

El Lissitzky's affiche Sla de witten met de rode wig uit 1919 is het bekendste voorbeeld: een driehoek die een cirkel binnendringt, en meer is het niet. De boodschap zit in de vorm zelf. Diezelfde denkwijze reisde later mee naar het Bauhaus, waar Lissitzky en Moholy-Nagy elkaar vonden, en zit nog steeds in elke omslag en elk affiche dat je met een schuine kop probeert te laten opvallen.

Tekst is bouwmateriaal

Voor een webredacteur is dat een bruikbaar uitgangspunt. Een pagina is geen tekst met opmaak eromheen, maar een constructie die iemand door informatie leidt. Richting, gewicht, ritme: dat zijn de gereedschappen. Mensen lezen online niet, ze scannen. Ze springen van kop naar kop, blijven hangen bij een opsomming, en haken af bij een alinea van tien regels. Dat is geen luiheid maar gedrag, en je kunt ertegen vechten of ervoor bouwen.